Sevgili Yetiştiriciler,
hepimizin ortak merakı olan güvercin yetiştiriciliğinin, güvercin
sağlığı bakımından da temelini oluşturan, olmazsa olmaz şeklinde de
değerlendirebileceğimiz ana kuralları vardır. Uygulanması gereken
kurallar nelerdir kısaca açıklayarak başlayalım;
1. Mutlaka standartlara uygun kümes veya kümesler.
2. Temizlik ve hijyen
3. Sağlıklı damızlık
4. Finansman
5. Zaman
6. Sportmenlik
1.Kümes ;
Kümes deyince aklımıza gelen konu; güvercinlerimizin rahat edebileceği,
sağlık koşullarına uygun ,yaşamları süresince barınabilecekleri güvercin
evlerinden söz ediyorum. Kümesleri, bahçe kümesleri ,tavan arası
kümesleri ve teras kümesleri olarak sınıflandırabiliriz. Kümeslerimizin
cephesini , şayet şeçeneğimiz varsa rüzgarın daha ılık estiği, sabah
güneşini ve gün boyu güneş ışınlarını alabilen doğu veya güney doğu
yönlerine kurarsak kuşlarımızın güneş ışınlarından azami derecede
faydalanmalarını sağlarız. Böylece sabahın erken saatlerinde kümesin
içersindeki havanında ılıklaşmasını sağlarız. Kümeslerin çok lüks olması
önemli değildir ancak ihtiyaçlara cevap vermesi çok önemlidir. Bahçe
kümeslerini ve terasta inşa edeceğimiz kümesleri yerden 45cm gibi
yüksekliğe kaldırırsak, kümesin altında oluşacak hava sirkülasyonu
sayesinde kümes tabanının daima kuru kalmasını sağlarız. İyi bir kümeste
dikkat edilmesi gereken en önemli husus kümesin tabanının sürekli olarak
kuru kalmasını sağlayan ve kuşlarımızda üst solunum problemleri
yaratmayan havalandırma sistemlerinin bulunmasıdır. Bunun için belli
zaman dilimlerinde devreye sokacağımız (kuşları yemleme zamanı gibi )
elektrikle çalışan havalandırma sistemlerini tercih edebileceğimiz gibi
doğal havalandırma sistemlerini de oluşturabiliriz. Burada dikkat
edilmesi gereken en önemli husus kümes içersinde kuşlarımızı cereyana
maruz bırakmamaktır. Bu nedenle kümeslerde tek cepheden, tercihen
kümeslerin ön yüzünde alttan açılacak havalandırma delikleri ile kümesin
içersine temiz hava girmesini sağlarız. Tavandan açacağımız havalandırma
bacaları ile de kümesteki istenmeyen kötü hava ve kokuların dışarıya
çıkmasını sağlarız. Böylece kuşlarımızı hava akımlarına (cereyan) maruz
bırakmaksızın kümeslerimizin hava sirkülasyonunu sağlarız.
Ayrıca kümeslerde kuşlarımızın yuva ölçülerini ve şekillerini belli
standartlara göre dizayn edersek hem kuşlarımız rahat eder hem de yuva
temizliğinde bizler rahat ederiz. Standartlara uygun yuvadan kastım; bir
çift kuşun yaşamlarını sürdürebileceği, rahatlıkla eşleşip yavrularını
büyütebilecekleri, kolay temizlenebilmesi için altında tercihen yuva
ızgarası olan, içersinde 2 adet yumurtalık konulabilen, önleri
gerektiğinde kapatılabilmesi için yuva önü bulunan, yetiştirdiğimiz
kuşların fiziki yapılarına uygun ölçülerdeki yuvaları kastediyorum. Bu
yuvaların ölçüleri kişisel olarak değisse de, normal ölçüler 40x60x40
veya 40X70X40 gibidir. Konuyu biraz açmak gerekirse ideal bir yuva 40 cm
derinlik, 60 cm genişlik, 40 cm yüksekliktedir. Bu standartlara sahip
bir yuvada bir çift kuş, konulacak 2 adet yumurtalık sayesinde aynı anda
bir çift yavru büyütürken, bir çiftte yumurtaya yatabilir. Yuva önleri
sayesinde ise kuşlarımızı yuva içersine kapatıp, burada eşleştirerek,
yemini ve suyunu burada vererek doğacak yavruların istediğimiz çiftlere
ait olduğundan emin olabiliriz. Ayrıca yuva önlerine takacağımız
mamalıklara yem koyarak, hem yavruya bakan çiftlere yardımcı olabiliriz,
hem de yavruların ebeveyinlerine bakarak çabucak yem yemeyi
öğrenmelerini sağlarız. Yuva altı ızgaraları ise kuşlarımızın
dışkılarıyla temasını kestiği için yemin dışkı ile bulaşması sonucu
oluşabilecek olan enfeksiyonların önlenmesinde rol oynayan çok önemli
faktörlerden biridir. Ayrıca haftada bir kez bu ızgaraları kaldırmak
suretiyle yuvalıkları kolayca temizleyebiliriz.
Kümeslerimizin tabanlarını günlük olarak temizlemiyorsak yere
koyacağımız taban ızgaraları sayesinde kuşlarımızın dışkıları ile
temasını keseriz. Kuşlar yerdeki dışkılara basmadığı için, bu dışkılar
daha kısa sürede kuruyup, temizlik aşamasında ise daha kolay
temizlenebilecektir. Kümeslerde kuşlarımızın suluklarını yerden takriben
50cm yükseklikteki sehpaların üstüne yerleştirirsek, içeride uçuşan
tozların sulukları kirletmesini belli oranda önlemiş oluruz.
Kuşlarımızın mutlaka hergün sularını değiştirip tazeleyelim. Böylece
uzun süre suluklarda bayat su kalmayacağından suyun bakteri üretmesini
de belli oranda önlemiş oluruz. Günlük verdiğimiz suyu direk çeşme suyu
yerine, içersine bir miktar su dezenfektasyonu ilave ederek verirsek,
sudan geçmesi muhtemel olan bazı enfeksiyonları önlemiş oluruz. Ayrıca
kuşlarımıza yemlerini mutlaka temizlenip dezenfekte edilmiş bir zeminde
veya yemliklerde vermeliyiz. Sanırım hiç kimse tuvalette yemeğini yemek
istemez. Öyleyse bizlerde kuşlarımıza yemlerini özenle hazırlanmış
yemliklerinde sunalım.Alacağımız bu basit tedbirlerle kuşlarımızın
sağlıklı kalmalarını sağlamış oluruz.
Standartlara uygun kümes , yuva , tünek vs. örneklerini TGYBnin
fotoğraf galerisindeki salma örneklerinde görebilirsiniz.
2.Temizlik ve Hijyen ;
Temizlik ve hijyenik koşullar hastalıkların kolayca yayılmasını
önleyeceğinden, mutlaka uygulanması gereken önemli tedbirlerdir.
Haftalık yapacağımız kümes temizliği, yerleri, yuvaları, yumurtalıkları,
tünekleri ve kümeste kullanılan her türlü ekipmanı kapsamalıdır. Kümes
temizliği birkaç aşamalıdır. Birinci aşamada kümesteki her yer ve
ekipmanlar (yemlik, suluk vs ) temizlenmelidir. Bu periyotta mümkünse
elektrik süpürgesi ile kümesteki her yerin küçük tozları alınır. İkinci
periyotta ise bir kova içersine konulan bir miktar dezenfektasyon ilacı
karıştırılmış ılık su ile bütün yüzeyler silinmek suretiyle, mikropların
barınmasına uygun ortam yaratabilecek olan tozlar silinip temizlenir.
Son olarak ta dezenfektasyon pompası ile püskürmek suretiyle kümesteki
el girmeyen yerlerde dahil olmak üzere her yer dezenfekte edilir. Bu
işleme alternatif olarak pürmüz ile yakmayı da deneyebilirsiniz.
Unutmamak gerekir ki yakma metodu da mikropların imha edilmesinde çok
etkilidir. Ancak çok dikkatli olunmasını tavsiye ederim. Zira yangın
çıkarabilirsiniz veya kendinize zarar verebilirsiniz.
3.Sağlıklı damızlık ;
Damızlık seçimimizi yaparken, kuşun gözle görülebilen ve aranılan
vasıfları dışında ,sağlık barometrelerinin de dikkate alınması
gerektiğini düşünüyorum. Zira sağlıklı yavrular ancak sağlıklı
damızlıklardan gelir. Dikkat edilecek olursa doğada sadece en sağlıklı
ve en güçlü hayvanlar hayatta kalır ve onlar sürünün damızlığını
oluşturur. Bizlerde tabiata fazla aykırı davranmamalıyız. Çok çabuk
hastalanan bir damızlık kuşun yavruları da aynı olacaktır.Fakat
sağlıklı, her türlü koşullarda hayatta kalmayı başarabilen ve
hastalıklara karşı ilaç kullanmaksızın direnç gösterebilen bir damızlık,
daima dayanıklı bir soyun atası olacaktır. Bilemiyorum bizler belki de
posta güvercini yetiştiricisi olduğumuz için ve bu kuşlar sportif amaçlı
yetiştirildiklerinden bu konuda çok hassasiyet gösterebiliriz. Ancak
başka ırkları da yetiştirmiş olsaydım, aynı düşüncelerle hareket
ederdim.
4.Finansman ;
Kuş bakımı sanıldığı kadar çok basit ve ucuz olmayıp, mutlaka belli
oranda finansmana ihtiyaç duyulmaktadır. Bunları belirtmemdeki neden
şayet yeni bir arkadaşımız bu hobiye merak salarsa, kendini nelerin
beklediğini bilmesi içindir. Bu harcamaları kısaca özetlemek gerekirse;
başlangıçta kuş edinebilmek için bir miktar harcama yapılır. Daha sonra
kuşun olağan harcamaları vardır.Yem, ilaç, aşı, vitamin, yem katkıları
vs. gibi. Form ve Performans ırklarını besleyen arkadaşların harcamaları
aşağı yukarı bunlarla biterken, Posta güvercinleri ile uğraşanları daha
farklı harcamalar da beklemektedir. Örneğin yarışları tertipleyen
organizatörlere yaptıkları harcamalardan dolayı ödenen kuş başı ücret,
ayrıca kuşları yarışlara hazırlamak için kişisel arabalarınızla veya
yarış arabasıyla yaptıracağınız antrenmanlara harcanan paralar vs.
Yaklaşık 80 100 adet posta güvercini besleyip yarıştıran bir kümesin
senelik harcamaları ortalama 1000 $ civarındadır.Bu bakımdan posta
güvercini ile profesyonel anlamda uğraşmayı düşünen yeni arkadaşların
işin bu yönünü de göz önünde bulundurmalarını tavsiye ederim.
5.Zaman ;
Hangi ırkları yetiştiriyorsanız yetiştirin, mutlaka bakımı için belirli
bir zamana ihtiyaç vardır. Bu zaman diliminde eğer hava müsaitse
kuşlarımızı mutlaka dışarı çıkarıp havalandırmalıyız. Bütün günü
kümeslerde kapalı olarak geçiren kuşların bu özgürlüğe herşeyden fazla
ihtiyacı olduğunu unutmayalım. Şayet posta güvercini yetiştiricisi ve
yarışçısı iseniz size günde en az iki saat gerekiyor demektir. Sabahları
1 saat, akşamları da bir saat olmak üzere günde iki saat uçurtmak
gerekiyor. Başka türlü bu GÖKYÜZÜ SAVAŞÇILARINI formda tutamazsınız.
6.Sportmenlik ;
Her türlü yarış müsabakalarında olduğu gibi güvercin sporunda da
yetiştiricinin diğer yetiştiricilere karşı sportmence davranması
gerektiğine inanıyorum.Yetiştirici herşeyden önce başkalarının haklarına
saygı gösteren, bilgi birikimini paylaşan, dürüst, birlikte aynı hobiyi
paylaşan kişilerinde hobilerini yapmalarına imkan tanıyan, başkalarına
ait kuşları yakaladığında, mümkünse sahibine iade etmeyi prensip edinmiş
ve elindeki ile yetinmeyi bilen bir yapıya sahip olmalıdır. Bunun
gerçekleştirilebilmesi içinde mutlaka her yetiştirdiğimiz kuşumuza yıl
ve isim markası takılmalıdır. Kuş alımlarında kuş sahibi, sattığı kuşla
beraber kuşun markasının karşılığı olan kartını veya pedigresini vererek
bir anlamda alıcıya kuşun nüfus kağıdına sahip olma imkanı tanımış olur.
Sanırım bu tarzda uygulamalar ile hepimizin korkulu rüyası olan kuş
HIRSIZLIĞININDA önüne belirli oranda geçmiş oluruz. Güvercin
yetiştirmenin bir AMAÇ değil, bizleri birbirleriyle tanıştıran ve
kaynaştıran bir ARAÇ olduğu düşüncesinin, hepimizin bu olaya bakış
açısını değiştireceğini tahmin ediyorum. Ayrıca hasta kuşunu bir başka
yetiştiriciye satmanın da gittiği yerde doğuracağı sonuçlar açısından
son derece sportmenlik dışı bir davranış biçimi olduğunu ifade
etmeliyim. Şayet kümesimizde herhangi bir hastalık varsa, bunu
çevremizdeki kümeslerin sahiplerine bildirip tedbir almalarını
sağlamakta herşeyden önce bir insanlık ve sportmenlik görevidir.
Saygılarımla
Rahmi BOZKIR |